De druk op concrete en duurzame oplossingen voor personen met verward en/of onbegrepen gedrag neemt steeds verder toe. De Kamer wil van proces naar actie. Ook de veldpartijen (politie, woningcorporaties, gemeenten, zorgprofessionals, maatschappelijke organisaties) voeren de druk op en vragen om landelijke regie. Het kabinet heeft zichzelf in de Kamerbrief van 11 december 2025 opdracht gegeven op vier prioritaire knelpunten landelijk regie op oplossingen te nemen, t.w.: Prio 1: Woonzorgplekken; Prio 2: Gegevensdeling; Prio 3: Landelijke regie/lokale uitwerking en Prio 4: Structurele en betrouwbare financiering.
Vanuit een interdepartementale programmastructuur onder procesregie van BZK werken VWS, JenV, VRO, BZK en SZW samen aan deze opgaves. Het programmateam is samengesteld met coördinatoren per departement, projectleiders op de prioriteiten en een programmasecretariaat, allen aangestuurd onder een programmamanager. Het opdrachtgeverschap is belegd bij een interdepartementaal directeurenoverleg met een programmadirecteur vanuit BZK als eindverantwoordelijke en aanspreekpunt voor het veld. De escalatie en mandaat voor domein overstijgende doorbraken is op DG-niveau belegd. Een keer per jaar is een bewindspersonenoverleg en een bestuurlijk overleg met het veld. Daarnaast is er een halfjaarlijkse verantwoordingscyclus met de Tweede Kamer.
Met het deelproject Prio 3 worden de volgende resultaten beoogd: duidelijkheid in rollen en verantwoordelijkheden bij acuut en langdurige regie en uniformering, met als doel efficiëntie en betere landelijke verbindingen. Onder ‘opdrachtomschrijving’ staan de beoogde resultaten verder uitgewerkt. De Kamer heeft in het laatste debat (9 april) aangedrongen op snellere en concretere stappen. Dit betekent een stand van zakenbrief op de prioriteiten rond de zomer en een voorstel voor oplossingsrichtingen voor het einde van dit jaar, met daarin naar verwachting ook politieke keuzes op stelselniveau. Na deze ‘ontwerpfase’ zullen fases van uitwerking (2027), implementatie (2028) in monitoring/bijsturing volgen (2029).De ambitie is fors, realisatie daarvan vanuit inhoud en context zeer complex. De komende jaren moeten de betrokken departementen en het veld vanuit het perspectief van de opdracht, de vier prioriteiten met elkaar tot de gewenste versterking van de aanpak komen.
De huidige inrichting van de aanpak verward en onbegrepen gedrag is over de afgelopen jaren gegroeid en ontwikkeld, mede met een impuls vanuit ZONMW/Actieprogramma Grip op Onbegrip (AGO).Elke regio, gemeente, samenwerkingsverband heeft zijn eigen structuur en pilots en projecten die samen de aanpak voor personen met verward gedrag vormen. Veel zaken zijn (nog) niet goed in het stelsel geregeld en de randvoorwaarden voor een structurele verbetering zijn nog niet op orde. Rollen en bevoegdheden zijn onduidelijk, regio-indelingen versnipperd, en het handelingsperspectief is niet voldoende passend.
De projectleider voor prioriteit 3 krijgt de volgende opdracht:- Komen tot een ontwerp van een landschap met duidelijkere kaders waarbinnen de aanpak van personen met verward gedrag met regionaal en lokaal maatwerk ingekleurd kan worden.
- In dat ontwerp horen de volgende elementen terug te komen:
• Schaalniveau en regio-indeling
• Rollen, bevoegdheden van de burgemeester (ook i.r.t. bemoeizorg en dwang en drang)
• Rollen, bevoegdheden van de gemeente en het zorg en veiligheidshuis en de stuurgroepen zorg en veiligheid• Basiselementen waar de aanpak van verward gedrag uit moet bestaan, gebaseerd op de kennis uit BE-grip, de evaluatie van AGO- Het voorbereiden van de bestuurlijke, politieke en besluitvormende processen om tot een gedragen voorstel te komen met de praktijk, medeoverheden en politiek.- Het realiseren van korte termijn resultaten die de huidige praktijk al kunnen ondersteunen. Denk aan werkende voorbeelden (laten) verspreiden (bv PGA, AVE) en huidige organisaties meer handelingsbekwaam maken (bv middels handreikingen en bijeenkomsten). En ook in het meedenken op lopende wetsvoorstellen die hieraan kunnen bijdragen (bv. De Wvggz, opvolging IBO-ggz, opvolging houdbaarheidsonderzoek Wmo, AZWA/IZA afspraken, WAMS, enz.)
Bovenstaande moet worden uitgevoerd in samenhang met de andere prioriteiten van de Brede Aanpak Verward onbegrepen gedrag en ook in samenhang met het programma Veilig Voorop/ Crisis Interventie Teams.